1 Cr 4, 1-5; Lc 4, 38-44

Đừng vá một đời sống cũ bằng vài mảnh đạo đức mới

Anh chị em thân mến, có những lúc chúng ta vẫn đi lễ, vẫn đọc kinh, vẫn giữ một số thói quen đạo đức, nhưng bên trong lại đầy lo lắng, tính toán, ganh tị, bất an. Ta muốn có Chúa nhưng cũng muốn giữ cách sống cũ; muốn bình an nhưng lại không muốn buông những điều làm mình mất bình an. Lời Chúa hôm nay đặt trước chúng ta một câu hỏi rất thẳng: Đức tin của tôi có thực sự làm tôi đổi mới, hay tôi chỉ đang cố vá một cuộc sống cũ bằng vài việc đạo đức?

1.   Người quản lý không phải là ông chủ

Thánh Phaolô nói: “Người ta chỉ đòi hỏi nơi những người quản lý một điều, là phải chứng tỏ lòng trung thành” (1 Cr 4,2). Hai chữ “người quản lý” rất quan trọng. Thánh Phaolô không nói chúng ta là chủ nhân tuyệt đối của cuộc đời mình, mà chúng ta chỉ là những người được Thiên Chúa trao phó cho sức khỏe, thời gian, tiền bạc, khả năng, gia đình, công việc, địa vị và cả đức tin.

Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong một xã hội mà người ta thường được đánh giá bằng những gì mình sở hữu. Có nhà đẹp hơn, xe tốt hơn, thu nhập cao hơn, địa vị cao hơn. Cho nên, người ta dễ nghĩ mình thành công hơn. Nhưng Tin Mừng nhắc chúng ta: tất cả những gì chúng ta có chỉ là những gì được trao phó. Vì thế, câu hỏi quan trọng trước mặt Chúa không phải là: “Tôi có bao nhiêu?” mà là: “Tôi đã sử dụng những gì Chúa trao như thế nào?”

Tiền bạc có thể trở thành phương tiện để chăm sóc gia đình và giúp đỡ người nghèo, nhưng cũng có thể trở thành ông chủ biến chúng ta thành người ích kỷ. Khả năng có thể trở thành quà tặng để phục vụ, nhưng cũng có thể trở thành lý do để kiêu ngạo. Một chức vụ có thể trở thành cơ hội phục vụ, nhưng cũng có thể trở thành chiếc ghế để cái tôi ngồi lên. Do vậy, thánh Augustinô nói một câu rất sâu sắc: “Điều bạn có là của Thiên Chúa; điều bạn sử dụng là của bạn.” Người Kitô hữu trưởng thành là người biết mình đang quản lý, chứ không phải làm chủ tuyệt đối những gì mình đang có.

2.   Đừng sống đạo như một chiếc áo khoác bên ngoài

Trong Tin Mừng, người ta hỏi Đức Giêsu: “Môn đệ ông Gioan thường ăn chay… còn môn đệ ông thì ăn uống” (Lc 5,33). Đức Giêsu không phủ nhận việc ăn chay. Người cũng không nói cầu nguyện hay thực hành đạo đức là không cần thiết. Nhưng Người muốn đưa người ta đi sâu hơn: đạo không chỉ là thực hành một số việc đạo đức, mà đạo là để Thiên Chúa đổi mới con người từ bên trong. Do vậy, Chúa nói: “Không ai xé áo mới mà vá vào áo cũ” (Lc 5,36). Và Người nói tiếp: “Cũng không ai đổ rượu mới vào bầu da cũ” (Lc 5,37).

Chúng ta hãy phân tích xem, một mảnh vải mới không thể cứu được một chiếc áo đã cũ. Rượu mới cũng không thể chứa trong một bầu da đã chai cứng. Qua hình ảnh này, Đức Giêsu đang nói với chúng ta rằng: Tin Mừng mới cũng cần một trái tim mới.

Hôm nay, chúng ta rất dễ sống một thứ Kitô giáo “vá víu”. Bởi vì chúng ta vẫn đi lễ nhưng vẫn gian dối trong làm ăn; vẫn đọc kinh nhưng vẫn không tha thứ; vẫn rước lễ nhưng trong lòng đầy hận thù; vẫn nói mình tin Chúa nhưng khi gặp khó khăn lại hoàn toàn tuyệt vọng; vẫn cầu xin Chúa giúp đỡ nhưng tiền bạc, danh vọng và lợi ích cá nhân mới là điều quyết định các lựa chọn của mình. Đó chính là lúc chúng ta đang đổ rượu mới vào bầu da cũ. Thánh Gioan Thánh Giá từng nhắc rằng linh hồn không thể được kết hợp với Thiên Chúa nếu còn bám chặt vào những gì trái nghịch với Người. Không thể vừa muốn Chúa làm chủ cuộc đời, vừa nhất quyết giữ cái tôi làm chủ.

3.     Điểm chung: Chúa không tìm người giỏi giữ đạo, nhưng người trung thành với Người

Bài đọc 1 nói đến lòng trung thành. Còn Tin Mừng nói đến sự đổi mới. Hai điều ấy gặp nhau nơi một chân lý: đức tin thật không chỉ thay đổi những gì chúng ta làm, mà thay đổi con người chúng ta. Thiên Chúa không chỉ muốn chúng ta trở thành những người “giữ đạo tốt”, nhưng trở thành những người thuộc về Chúa. Người quản lý trung thành là người biết mọi sự mình có đều đến từ Chúa. Người mang rượu mới là người dám để Chúa đổi mới cách suy nghĩ, cách sử dụng tiền bạc, cách làm việc, cách đối xử với người khác và cách nhìn về chính mình.

Đức Giáo hoàng Phanxicô nhiều lần cảnh báo về một thứ “thế gian thiêng liêng”: bên ngoài vẫn mang dáng vẻ đạo đức, nhưng bên trong lại tìm vinh quang, lợi ích và sự an toàn cho chính mình. Đây là một nguy cơ rất tinh vi, bởi người ta vẫn có thể làm rất nhiều việc đạo đức mà trái tim lại ngày càng xa Chúa.

4.   Một câu chuyện rất gần với chúng ta

Có một người đàn ông làm ăn nhiều năm. Ban đầu ông sống đơn sơ, làm việc chăm chỉ và luôn tạ ơn Chúa. Khi công việc phát đạt, ông mua nhà lớn hơn, xe tốt hơn, đầu tư nhiều hơn. Rồi ông bắt đầu nghĩ: “Tôi phải kiếm thêm một chút nữa để được an toàn.”

Nhưng “một chút nữa” không bao giờ có điểm dừng. Ông bắt đầu làm những điều trước đây lương tâm không cho phép: khai gian một chút, lấy thêm một chút, nói dối một chút. Ông vẫn đi lễ, vẫn đóng góp cho nhà thờ, vẫn đọc kinh.

Một ngày nọ, ông nói với một người bạn: “Tôi không hiểu tại sao mình có nhiều hơn trước mà lại bình an ít hơn trước.” Người bạn chỉ nói: “Có lẽ bạn vẫn còn chiếc áo đạo đức, nhưng bên trong đã không còn con người ngày trước.” Đó là điều mà Lời Chúa hôm nay muốn chúng ta nhìn lại. Đôi khi vấn đề không phải là chúng ta bỏ đạo, mà là chúng ta giữ đạo nhưng không còn để Chúa thay đổi mình.

5.   Hôm nay Chúa muốn đổi mới điều gì nơi tôi?

Có lẽ chúng ta không cần làm thêm quá nhiều việc đạo đức. Điều cần thiết hơn là để một việc đạo đức thực sự thay đổi cuộc sống. Nếu tôi cầu nguyện, hãy để lời cầu nguyện làm tôi biết tha thứ hơn. Nếu tôi đi lễ, hãy để Thánh Thể làm tôi sống quảng đại hơn. Nếu tôi ăn chay, hãy để việc ăn chay giúp tôi bớt hưởng thụ và biết chia sẻ với người nghèo. Nếu tôi xin Chúa ban tiền bạc, hãy để tiền bạc trở thành phương tiện phục vụ chứ không phải lý do để tôi xa Chúa.

Đặc biệt trong lúc kinh tế còn nhiều áp lực, Lời Chúa mời chúng ta sống một đức tin rất thực tế: kiếm tiền nhưng đừng bán lương tâm; lo cho tương lai nhưng đừng đánh mất hiện tại với Chúa; muốn khá giả nhưng đừng để lòng tham quyết định cuộc đời. Và khi thất bại, đừng vội kết luận rằng Chúa bỏ mình. Thánh Phaolô nhắc: “Đừng xét đoán trước thời gian, trước khi Chúa đến” (1 Cr 4,5). Chúng ta thường nhìn một biến cố rồi kết luận quá nhanh: thành công là Chúa thương, thất bại là Chúa bỏ. Nhưng chỉ Thiên Chúa mới nhìn thấy toàn bộ câu chuyện.

Kết luận: Hãy để Chúa làm mới trái tim

Có thể hôm nay Chúa không muốn chúng ta làm thêm một việc đạo đức nào nữa. Người chỉ muốn chúng ta để Người thay đổi một điều trong lòng mình. Bớt tham một chút, bớt nóng giận một chút, bớt tính toán một chút, biết tha thứ hơn một chút, biết chia sẻ hơn một chút, biết tin Chúa hơn một chút.

Bởi vì một trái tim được đổi mới có thể làm cho cả cuộc đời đổi mới. Đừng chỉ vá chiếc áo cũ, đừng chỉ sửa vài biểu hiện bên ngoài. Hãy để Chúa ban cho chúng ta một trái tim mới, một cách sống mới và một niềm tin mới. Và có lẽ câu hỏi chúng ta cần mang về hôm nay không phải là: “Tôi đã làm được bao nhiêu việc đạo đức?” nhưng là: “Sau bao năm theo Chúa, tôi có thật sự trở thành một con người mới hơn chưa?”

Lời nguyện

Lạy Chúa Giêsu, nhiều khi con vẫn giữ đạo nhưng trái tim chưa được đổi mới. Con vẫn cầu nguyện nhưng còn lo sợ; vẫn đi lễ nhưng còn ích kỷ; vẫn nói tin Chúa nhưng nhiều lúc lại chỉ tin vào tiền bạc và khả năng của mình.

Xin Chúa đừng để con chỉ vá víu đời sống bằng những việc đạo đức bên ngoài. Xin ban cho con một trái tim mới, biết sống trung thành với Chúa trong những điều rất nhỏ của mỗi ngày.

Xin cho chúng con biết sử dụng tiền bạc mà không trở thành nô lệ của tiền bạc, biết làm việc mà không đánh mất lương tâm, biết thành công mà không kiêu ngạo, biết thất bại mà không tuyệt vọng.

Xin cho chúng con không chỉ giữ đạo, nhưng thật sự để Chúa đổi mới cuộc đời chúng con. Amen.

Lm. Phêrô Nguyễn Đình Phúc, CSC