Hội Dòng Mến Thánh Giá Phát Diệm
- Địa danh giáo xứ Phúc Nhạc
Nhà thờ Phúc Nhạc tọa lạc bên quốc lộ số 10, khoảng giữa từ ngã tư Cầu Lim Ninh Bình và Nhà Thờ Đá Phát Diệm, thuộc địa bàn xã Khánh Nhạc, huyện Yên Khánh, tỉnh Ninh Bình
Phúc Nhạc, nghĩa là “Núi Phúc” – tên gọi của giáo xứ – là một địa danh mang đậm dấu ấn đức tin và tràn đầy phúc lộc của Trời cao. Đây là giáo xứ có bề dầy lịch sử sớm nhất trong Giáo phận Phát Diệm, chỉ sau giáo xứ Hảo Nho. Xứ Phúc Nhạc được tách ra từ giáo xứ Hảo Nho, và được thành lập năm 1790. Trải qua bao thăng trầm, lịch sử Phúc Nhạc được dệt nên bằng đức tin kiên vững và cuộc sống bình dị của biết bao thế hệ giáo dân nơi đây. Con người Phúc Nhạc hiền hòa, chân chất nhưng nổi bật bởi sự bền bỉ, dẻo dai và can trường trước thử thách.
Chính đời sống đức tin đơn sơ mà trung kiên ấy đã làm cho Phúc Nhạc trở thành miền đất thiêng thánh. Thiêng thánh vì là quê hương của bà thánh Anê Lê Thị Thành và nhiều thánh tử đạo: máu của các thánh tử đạo Phúc Nhạc đã hoà vào dòng máu tử đạo của Giáo Hội Việt Nam, góp phần làm trổ sinh nhiều hoa trái cho Giáo Hội. Bên cạnh đó, Phúc Nhạc còn được chọn làm trung tâm các Thánh tử vì đạo của Giáo phận Phát Diệm vì có tám cha xứ, hai cha phó, hai thầy giảng và một nữ giáo dân đã đổ máu vì đức tin trong thế kỷ XIX.
2.Quá trình hình thành
Dòng Mến Thánh Giá Phúc Nhạc cũng được thành lập rất sớm, từ năm 1788. Nhà dòng được xây dựng ở họ Thôn Đồng quê hương bà Thánh Inê Lê Thị Thành, quen gọi Inê Đê (lấy tên con là Đê).
Theo sử sách để lại: Nhà Phúc Nhạc được lập sau nhà Yên Mối. Nhà dòng nằm trong thôn Đồng, phía Tây nhà xứ. Nhà bà thánh Đê cũng ở thôn Đồng, ở phía Nam nhà dòng. Nhà dòng Phúc Nhạc có nhà ở và nhà phụ, nhà nguyện có tháp chuông.
Bà Khiêm và bà Thanh là hai người đầu tiên hiện diện ở đây và sau này có thêm một số bà nữa. Thời kì đầu, các nữ tu làm nghề in ấn sách Đạo, chăm sóc và giúp đỡ nhiều cha bị bắt trong tù, chăm sóc bà thánh Đê lúc cuối đời.
Năm 1902, Đức cha Alexandre Marcou Thành đã đưa 9 chị thuộc Nhà Phúc Nhạc xuống lập Nhà Phát Diệm tại làng Lưu Phương, để lo công việc in ấn các sách Đạo bằng chữ Nôm, và ngài đã chính thức thành lập Nhà dòng MTG Phát Diệm vào ngày 04.04.1902.
Năm 1954, phần lớn các chị em di cư vào Nam, chỉ còn bà Xô và bà Kính – đã già – ở lại coi nhà.
Năm 1962 hai bà qua đời, không còn ai giữ nhà và kể từ đó nhà Phúc Nhạc đóng cửa, cơ sơ sinh hoạt, nhà nguyện bị đổ nát (hiện tại chỉ còn nền móng nhà nguyện), đất đai bị lấn chiếm. Từ đó, cộng đoàn bước vào giai đoạn gián đoạn sự hiện diện của các chị em Mến Thánh Giá.
(Tôma Aquinô Nguyễn Bá Khuê, “Lịch sử Giáo xứ Phúc Nhạc,” VietCatholic, đăng ngày 13 tháng 8 năm 2009, truy cập ngày 17 tháng 3 năm 2026, https://vietcatholic.net/)
3.Thời kỳ tái thiết và công tác mục vụ
Sau 50 năm gián đoạn, năm 2012, do nhu cầu mục vụ trong giáo phận và giáo xứ, Cha tân chính xứ Giuse Vũ Ánh Hồng cùng Ban mục vụ Giáo xứ đã đồng thuận mời các nữ tu Dòng Mến Thánh Giá Phát Diệm trở lại phục vụ tại Giáo xứ Phúc Nhạc. Tuy nhiên, vì thủ tục pháp lý còn nhiều trở ngại, Hội dòng chưa thể tiếp nhận lại mảnh đất xưa nên các chị em ở tạm tại nhà giáo lý thuộc Giáo họ Thôn Đồng – được xem như khởi đầu cho thời kỳ tái thiết lập.
Ngày 15/10/2012, lễ kính Thánh Têrêsa Avila, ba chị đầu tiên được sai đến Phúc Nhạc:
- Chị Maria Nguyễn Thị Nguyệt (Trưởng Cộng đoàn)
- Chị Maria Trần Thị Luyến
- Chị Têrêsa Mai Thị Hiển
Trong những ngày đầu tiên, cộng đoàn phải đối diện với nhiều khó khăn. Các chị sống bằng nghề đan hộp cói, trồng rau, nuôi gia cầm; và bước đầu tham gia các công việc mục vụ tại giáo xứ: dạy giáo lý, tập hát cho các ca đoàn, tổ chức đêm diễn nguyện và hoan ca mừng Chúa Giáng Sinh, dạy dâng hoa kính Đức Mẹ vào tháng 5, thăm viếng, ủi an các gia đình nghèo, và những người già yếu, đau bệnh trong giáo xứ.
Dần dần, khi đã quen với môi trường và trước những nhu cầu mục vụ ngày càng gia tăng, phạm vi phục vụ của các chị được mở rộng. Chị em đảm nhận việc phụ trách ca đoàn của các hội đoàn như Giới trẻ, Hiền mẫu, Gia trưởng… Đồng thời, các chị còn cộng tác mục vụ với cha xứ và giáo dân giáo xứ Bình Hòa, khi ấy đang thuộc quyền coi sóc của cha chính xứ Phúc Nhạc. Những công việc nhỏ bé, được thực hiện trong tinh thần hy sinh âm thầm qua bao biến cố lớn nhỏ, đã góp phần làm vinh danh Thiên Chúa trên mảnh đất tử đạo này.
Từ ngày tái thiết đến nay, đã có gần 20 chị em luân phiên hiện diện và phục vụ cộng đoàn. Trong tinh thần tận hiến, các chị miệt mài dấn thân trên các nẻo đường sứ vụ, tích cực đồng hành và cộng tác với các hội đoàn trong giáo xứ. Đặc biệt, những chị em có chuyên môn trong lãnh vực y học đã góp phần làm phong phú đời sống mục vụ qua việc khám chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe cho bà con giáo dân trong giáo xứ và các vùng lân cận.
Tháng 10 năm 2024, chị Maria Nguyễn Thị Hạnh đang là phụ trách cộng đoàn, cũng chính thời gian này, chính quyền đã trao lại cho Hội Dòng Mến Thánh Giá Phát Diệm phần đất còn lại của cộng đoàn Phúc Nhạc. Bên cạnh đó, Hội Dòng được Hội Đồng Giám Mục Italia chấp thuận tài trợ một phòng vật lý trị liệu để chăm sóc sức khỏe cho cộng đồng, ưu tiên cho các bệnh nhân nghèo và không có điều kiện chăm sóc hậu phẫu thuật. Vì vậy, Hội Dòng đã xây dựng cơ sở cho cộng đoàn trên mảnh đất xưa. Đây là công trình đánh dấu sự nỗ lực, hy sinh và tinh thần hiệp nhất của toàn thể cộng đoàn.
Ngày 26.05.2025, được sự đồng thuận của cha chính xứ Phêrô Mai Văn Vọng, Hội Dòng đã khởi công xây dựng tu viện cho cộng đoàn Phúc Nhạc.
Trong tình yêu quan phòng của Thiên Chúa và sự chung tay của quý ân nhân cũng như bà con trong xứ, ngôi nhà của cộng đoàn đã hoàn thiện. Ngày 08.01.2026, cha Tổng đại diện Antôn Phan Văn Tự đã chủ sự nghi thức làm phép và Thánh lễ tạ ơn khánh thành ngôi nhà mới. Hiệp dâng trong Thánh lễ còn có sự hiện diện của quý cha và đông đảo mọi thành phần Dân Chúa trong cộng đoàn giáo xứ.
4.Ơn gọi đóng góp cho Hội Dòng
Từ mảnh đất thánh thiêng, giáo xứ Phúc Nhạc đã đóng cho Giáo hội nhiều ơn gọi Linh mục và tu sĩ. Trong số đó, các chị em dấn thân phục vụ trong Hội Dòng Mến Thánh Giá Phát Diệm gồm có:
| Têrêsa Nguyễn Thị Tuyết1 | Phúc Nhạc | 20/09/ | 2002 |
| Anna Nguyễn Thị Thuận | Phúc Nhạc | 09/08/ | 2008 |
| Anna Phạm Thị Chín | Phúc Nhạc | 14/08/ | 2009 |
| Maria Lê Thị Hằng4 | Phúc Nhạc | 14/08/ | 2009 |
| Maria Nguyễn Thị Huê2 | Phúc Nhạc | 14/08/ | 2012 |
Ngày hôm nay, cộng đoàn Mến Thánh Giá Phúc Nhạc vẫn tiếp tục sứ mạng của Hội dòng qua các công tác mục vụ của Giáo xứ. Dẫu hành trình phía trước còn nhiều thách đố, nhưng với đức tin vững vàng, lòng mến thiết tha, các chị vẫn lặng lẽ viết tiếp trang sử đẹp của một cộng đoàn từng trải qua lửa thử vàng, nay đang vươn mình trong hy vọng và ân sủng.
Quan thầy Cộng đoàn: Lễ kính Bà Thánh Đê 12.07
Địa chỉ:
BTT – Cập nhật ngày 12/03/2026
