Hội Dòng Mến Thánh Giá Phát Diệm
1.Hoàn cảnh xã hội và địa lý
Giáo xứ Dưỡng Điềm được thành lập năm 1890, thuộc xã Hồi Ninh, huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình (nay thuộc xã Chất Bình, tỉnh Ninh Bình). Đây là một giáo xứ thuộc vùng đồng bằng nông thôn. Người dân chủ yếu sinh sống bằng nghề nông, chăn nuôi và các nghề thủ công như đan cói, đan bèo.
Địa bàn xã có diện tích khoảng 5,74 km2, với dân số khoảng 5.558 người;[1] trong đó khoảng 1.854 tín hữu Công giáo, chiếm khoảng 33,4% dân số. Các tín hữu tích cực tham gia các hội đoàn như: Hội Mân Côi, Gia trưởng, Vô Nhiễm, Trinh Vương, Ca đoàn…[2], quy tụ trong 9 giáo họ nằm rải rác trong các thôn.
Giáo xứ Dưỡng Điềm là trung tâm đời sống đức tin của giáo dân và là nơi phát sinh nhiều ơn gọi linh mục, tu sĩ, góp phần làm phong phú đời sống và sứ mạng truyền giáo của Giáo phận Phát Diệm.
- Quá trình hình thành
Giai đoạn từ năm (1940–1954)
Cộng đoàn Dưỡng Điềm được hình thành vào khoảng năm 1940 để đáp ứng nhu cầu mục vụ của giáo xứ đang phát triển. Thời kỳ ấy, cơ sở của cộng đoàn gồm nhiều dãy nhà rộng rãi, biệt lập bên ngoài khu vực Nhà xứ Dưỡng Điềm (nay là khu vực trạm y tế xã Kim Chính).
Nhân sự Hội Dòng còn rất ít, phần lớn là các bà và các chị đã cao tuổi. Tại Cộng đoàn Dưỡng Diềm khi đó có sự hiện diện của bà Nga, bà Thảo và một vài bà khác cùng một chị giúp việc. Dù tuổi cao sức yếu, các bà vẫn sống chung trong tinh thần hiệp nhất, chuyên cần lao động và cầu nguyện: tham dự Thánh lễ mỗi ngày, lần chuỗi Mân Côi, đọc kinh và làm vườn. Cuộc sống đơn sơ, âm thầm ấy là chứng tá sống động cho đời tận hiến trong khó nghèo và tín thác.
Khi chiến tranh lan rộng và biến cố di cư năm 1954 xảy ra, các bà càng đau yếu, và lần lượt qua đời. Bên cạnh đó, phần lớn các chị em khác trong Hội Dòng buộc phải sơ tán vào miền Nam. Vì vậy, cộng đoàn Dưỡng Điềm không còn người trông coi và phải tạm thời đóng cửa.
Ngôi nhà và khu đất của cộng đoàn bị bỏ hoang một thời gian, sau đó được chính quyền địa phương mượn làm trạm xá và cho đến nay vẫn chưa trả lại cho Hội Dòng. Trong thời kỳ cấm cách và khó khăn, các chị em phải trở về quê sinh sống. Chị Angela Vũ Thị Hằng trở về quê Dưỡng Điềm sống âm thầm, trung thành với ơn gọi và Hội Dòng; đồng thời tiếp tục vun trồng đời sống đức tin cho cộng đoàn dân Chúa nơi giáo xứ.
Giai đoạn tái thiết lập (1991–1999)
Sau công cuộc canh tân và khôi phục lại, năm 1991, Hội Dòng hướng đến việc tái lập các Cộng đoàn trước đây đã bị gián đoạn. Tại Dưỡng Điềm, ông bà Hạp muốn bán lại mảnh đất mà trước đây cha xứ cho ông kéo chuông của nhà xứ ở. Nhân cơ hội này, Bà Hằng đã đứng ra đại diện Hội Dòng mua lại phần đất cũ với giá ba chỉ vàng.
Từ năm 1997, nhiều chị em khác đã thay phiên nhau phục vụ tại cộng đoàn, đặc biệt là các chị quê gốc Dưỡng Điềm như chị Anna Trần Thị Thuý, chị Anna Phạm Thị Thuý, chị Anna Nguyễn Thị Xuân và một số chị khác.
Năm 1999, bà Maria Phan Thị Mai làm Tổng Phụ Trách và bà Angela Hằng làm Tổng quản lý của Hội Dòng. Với sự chấp thuận của Đức Cha Giuse Nguyễn Văn Yến, và sự đồng thuận của cha xứ Luca Trần Hùng Sỹ, ông Chánh Trương Giuse Trần Văn Nghiệp, và Ban Chấp Hành Giáo xứ (ông Phê-rô Vũ Cao Đàm, ông Gioan B. Đặng Mai Xuân, ông Antôn Phan Văn Quế), giáo xứ Dưỡng Điềm đã nhượng lại cho Hội Dòng Mến Thánh Giá Phát Diệm phần đất phía đông nhà thờ giáo xứ với diện tích 1.455 m2 (trong đó có mảnh đất mà bà Hằng đã mua lại trước đó), để xây dựng cơ sở vật chất cho cộng đoàn Dưỡng Điềm. Phần kiến thiết xây dựng và nguyên vật liệu do Nhà Dòng chịu trách nhiệm và giáo xứ hỗ trợ công xây dựng.
Công trình xây dựng vô cùng vất vả, các chị đào ao, làm nhà, người góp công, kẻ góp của; có vị nâng đỡ về tinh thần, có người nâng đỡ bằng vật chất; tất cả đều chung một thao thức: cùng Hội Dòng dựng lại nền móng để chị em có nơi sống đời tận hiến. Đặc biệt, sự giúp đỡ của Đức Ông Thiện, chị Tổng phụ trách Hội Dòng Mến Thánh Giá Gò Vấp và quý thầy Nhà Hưu Gò Vấp đã trở thành nguồn nâng đỡ lớn lao cho cộng đoàn trong những ngày khởi đầu.
Quả thật, hồng ân Chúa được thể hiện qua bàn tay và tấm lòng của nhiều vị mục tử, quý Bề trên, ân nhân, các cộng đoàn và cả những người âm thầm ẩn danh. Sau hơn một năm thi công, ngôi nhà cũng được hoàn thiện – không chỉ là một công trình vật chất, nhưng còn là dấu chứng của tình yêu Thiên Chúa và lòng quảng đại của biết bao ân nhân. Trong từng viên gạch, từng mái ngói đều ghi khắc lời tri ân sâu xa của chị em đối với những tấm lòng đã yêu thương, nâng đỡ và đồng hành trong những ngày khởi đầu đầy gian khó. Ngôi nhà được hoàn thành là kết quả của bao mồ hôi, nước mắt và lòng quảng đại – đã được kết nên từ từng viên gạch, từng bó tre, từng hy sinh nhỏ bé của biết bao người dành cho Hội Dòng.
Khi cơ sở vật chất đã ổn định, nhờ Đức Ông Thiện giúp đỡ, cộng đoàn có thêm phương tiện để lao động – hai máy se cói – để sản xuất, bán hàng để có thêm thu nhập. Chị em cấy lúa, trồng khoai, se cói đi bán kiếm ăn từng ngày. Cuộc sống khó khăn nhưng các chị vẫn một lòng tin tưởng vào tình yêu của Chúa.
3.Công tác mục vụ
Nhờ hồng ân Thiên Chúa và sự cộng tác của nhiều thế hệ chị em, sau nhiều nỗ lực, năm 1999, Cộng đoàn Dưỡng Điềm chính thức được tái thiết lập. Kể từ đó, các chị hiện diện thường xuyên, đảm nhận công việc mục vụ tại giáo xứ và phục vụ cộng đoàn dân Chúa, tiếp nối dòng chảy đời tận hiến đã được gieo mầm từ hơn nửa thế kỷ trước như: tập hát, đệm đàn trong thánh lễ, trao Mình Thánh Chúa cho bệnh nhân, thăm viếng người nghèo, người neo đơn.
4.Ơn gọi đóng góp cho Hội Dòng
Giáo xứ Dưỡng Điềm là một trong những nơi có nhiều ơn gọi trong Giáo phận và đã có các chị em dâng hiến cho Chúa trong ơn gọi Mến Thánh Giá Phát Diệm.
| Angêla Vũ Thị Hằng1 | Dưỡng Điềm | 01/01/ | 1963 |
| Têrêsa Phạm Thị Hiển1 | Dưỡng Điềm | 10/04/ | 1965 |
| Anna Trần Thị Thuý1 | Dưỡng Điềm | 07/06/ | 1994 |
| Anna Phạm Thị Thuý2 | Dưỡng Điềm | 07/06/ | 1994 |
| Maria Trần Thị Mây1 | Dưỡng Điềm | 14/09/ | 1996 |
| Maria Đào Thị Nguyệt1 | Dưỡng Điềm | 14/09/ | 1997 |
| Anna Đinh Thị Xuân1 | Dưỡng Điềm | 12/09/ | 1998 |
| Anna Đinh Thị Thuý3 | Dưỡng Điềm | 11/08/ | 2003 |
| Maria Nguyễn Thị Phượng4 | Dưỡng Điềm | 13/09/ | 2004 |
| Maria Nguyễn Thị Thơm2 | Dưỡng Điềm | 11/08/ | 2007 |
| Maria Vũ Thị Hồng5 | Dưỡng Điềm | 14/08/ | 2009 |
| Maria Đinh Thị Thảo2 | Dưỡng Điềm | 14/08/ | 2009 |
| Maria Nguyễn Thị Hạnh4 | Dưỡng Điềm | 09/08/ | 2010 |
| Maria Trần Thị Hiền4 | Dưỡng Điềm | 14/08/ | 2012 |
| Anna Trần Thị Dịu | Dưỡng Điềm | 14/08/ | 2012 |
| Maria Nguyễn Thị Thục2 | Dưỡng Điềm | 14/08/ | 2012 |
| Maria Đinh Thị Xuyến5 | Dưỡng Điềm | 22/05/ | 2021 |
| Maria Nguyễn Thị Hương10 | Dưỡng Điềm | 02/06/ | 2023 |
| Têrêsa Nguyễn Thị Thu Huyền | Dưỡng Điềm | TT – II | |
| Têrêsa Đặng Thị Diệu Hiền | Dưỡng Điềm | TT – II |
Giai đoạn tạm thời gián đoạn (???)
Năm 2025, cha Phêrô Trần Quang Đức làm chính xứ, Giáo xứ Dưỡng Điềm bước vào giai đoạn xây dựng Nhà thờ mới và quy hoạch khuôn viên Nhà xứ (Nhà thờ đã xây từ mấy năm trước). Để mở rộng khuôn viên nhà xứ, Hội Dòng đã nhường lại phần đất của cộng đoàn cho giáo xứ. Theo đó, các chị em phải về ở tạm tại cộng đoàn Cách Tâm, và vẫn cộng tác với giáo xứ Dưỡng Điềm trong các công việc mục vụ như trước.
“Ví như Chúa chẳng xây nhà, thợ nề vất vả cũng là uổng công” (Tv 127,1). Ý thức điều đó, Hội Dòng và cộng đoàn Dưỡng Điềm tiếp tục tín thác vào sự quan phòng của Thiên Chúa, để mỗi dự định tương lai đều được khởi đi từ đức tin, thực hiện trong đức ái và hoàn tất trong bình an của Người.
Quan thầy Cộng đoàn: Đức Maria Nữ Vương (22/08)
Địa chỉ: Xóm 9, Hồi Ninh, xã Chất Bình, tỉnh Ninh Bình
[1] UBND huyện Kim Sơn (ngày 13 tháng 3 năm 2024). “Phụ lục 2A: Đề án số 01/ĐA-UBND về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã thuộc huyện Kim Sơn giai đoạn 2023 – 2025” (PDF). Trang thông tin điện tử huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 18 tháng 3 năm 2024. Truy cập ngày 10 tháng 1 năm 2026.
[2] Giáo xứ Dưỡng Điềm. trên https://phatdiem.org/hat-cach-tam/giao-xu-duong-diem.html. Truy cập ngày 10 tháng 1 năm 2026.
BTT – Cập nhật 12/03/2026
