Suy Tư Lời Chúa Thứ 2 Tuần 27: Gl 1, 6-12; Lc 10, 25-37

AI LÀ NGƯỜI THÂN CẬN CỦA NGƯỜI TẬN HIẾN?

Anh chị em Tu sĩ thân mến, có những câu hỏi người ta hỏi rất dễ trả lời: Tôi thuộc hội dòng nào? Tôi đã khấn bao nhiêu năm? Tôi đang làm công việc gì? Tôi đã phục vụ trong chức vụ nào? Nhưng có một câu hỏi khác, có thể khiến chúng ta phải im lặng rất lâu: “Trong những người Chúa gửi đến cho tôi, tôi đang chọn ai để yêu?” Và còn đau hơn nữa: “Tôi có còn muốn đến gần người nghèo khi họ chẳng có gì để cho tôi không?”

1.   Thánh Phaolô cảnh báo: Tin Mừng có thể bị thay thế ngay trong đời tu

Thánh Phaolô viết cho tín hữu Ga-lát: “Tôi lấy làm ngạc nhiên khi anh em bỏ Đấng đã kêu gọi anh em sống nhờ ân sủng Đức Kitô để theo một Tin Mừng khác.” (Gl 1,6). Một “Tin Mừng khác” không nhất thiết là một giáo thuyết sai, mà có thể là một Tin Mừng đã bị chúng ta điều chỉnh cho vừa với những gì mình thích.

Đời tu cũng có thể gặp cám dỗ ấy. Chúng ta vẫn cầu nguyện, vẫn phục vụ, vẫn nói về Đức Kitô, nhưng có thể vô tình chúng ta đang xây dựng một đời sống trong đó mình thích ở gần những người dễ thương, có học thức, có địa vị, có khả năng giúp đỡ công việc. Còn người nghèo, người khó tính, người không có gì để cho chúng ta lại trở thành những người chúng ta tìm cách tránh xa. Khi đó, vấn đề không còn là chúng ta không làm việc mục vụ, mà là mục vụ của chúng ta đã bắt đầu được chọn lựa theo tiêu chuẩn của mình chứ không còn theo trái tim của Đức Kitô. Vì thế, bài đọc một phải được đọc cùng với Tin Mừng. Thánh Phaolô nói: “Đừng thay đổi Tin Mừng.” Và Đức Giêsu lập tức cho chúng ta thấy Tin Mừng ấy mang khuôn mặt nào: một người bị bỏ lại bên vệ đường và một người dừng lại bên họ.

2.   Người Samari làm điều mà người đạo đức đã không làm

Tin Mừng kể, có người bị nạn nằm bên vệ đường. Có một tư tế đi qua, một thầy Lêvi đi qua, họ đều là những người thuộc về đời sống tôn giáo. Họ thấy, nhưng họ đi qua. Người Samari thì khác, Tin Mừng nói: “Ông ta chạnh lòng thương.” (Lc 10,33) Điều làm người Samari trở thành người thân cận với người bị nạn, không phải vì ông biết luật nhiều hơn, cũng không phải vì ông có một đời sống tôn giáo đáng nể hơn. Ông trở thành người thân cận vì ông không để nỗi đau của người khác trở thành chuyện của người khác, mà ông đem nổi đau của người khác vào cuộc sống của mình. Đây chính là điểm nối rất mạnh giữa hai bài đọc. Thứ Ga-lát nói: đừng đánh mất Tin Mừng, còn Tin Mừng Lu-ca cho thấy: muốn biết mình còn sống Tin Mừng hay không, hãy nhìn cách mình đối xử với người bị bỏ bên đường. Nếu một ngày nào đó đời tu của chúng ta trở nên rất đẹp trong nhà nguyện nhưng lại rất xa người nghèo, có lẽ chúng ta cần dừng lại và hỏi: “Tin Mừng tôi đang sống có còn là Tin Mừng của Đức Kitô không?”

3.   Một sự thật đau lòng: người nghèo không có gì để cho chúng ta

Có một điều rất thực tế mà chúng ta cần thành thật nhìn nhận. Đôi khi người nghèo tìm đến tu sĩ, họ không có tiền, không có quà, không có khả năng đóng góp, không có địa vị, cũng chẳng giúp được gì cho cộng đoàn. Họ chỉ có một hoàn cảnh khó khăn và một nhu cầu cần được giúp đỡ. Và chính vì họ không có gì để cho lại, chúng ta dễ mệt mỏi khi tiếp xúc với họ. Có những người nghèo đến xin giúp đỡ, chúng ta bắt đầu tìm lý do để tránh. Có những gia đình quá khó khăn, chúng ta ngại lui tới vì sợ “dính vào chuyện của họ”. Có những vùng truyền giáo nghèo nàn, thiếu thốn, không có điều kiện vật chất, chúng ta ít muốn đến hơn những nơi thuận tiện, sạch sẽ, có tổ chức và có khả năng hỗ trợ cho hoạt động của mình.

Trái lại, đây là một sự thật rất đau. Nếu người giàu đến, chúng ta dễ mở cửa. Nếu người có ảnh hưởng đến, chúng ta dễ dành thời gian. Nếu người có thể giúp công việc của cộng đoàn đến, chúng ta dễ niềm nở. Nhưng nếu một người nghèo đến mà chẳng có gì để cho chúng ta, họ có còn là người thân cận của chúng ta không? Câu hỏi ấy không nhằm kết án ai, nhưng nó giúp chúng ta trở về với Tin Mừng. Bởi người nghèo chính là nơi Chúa Giêsu đã tự đồng hóa với họ: “Mỗi lần các ngươi làm cho một trong những anh em bé nhỏ nhất của Ta đây, là các ngươi đã làm cho chính Ta.” (Mt 25,40).

4.   “Ai là người thân cận của tôi?” – một câu hỏi rất khác trong đời tu

Người thông luật hỏi Đức Giêsu: “Ai là người thân cận của tôi?” (Lc 10,29). Ông muốn xác định ranh giới của tình yêu: người nào tôi phải yêu và người nào không nhất thiết. Nhưng Đức Giêsu phá vỡ ranh giới ấy, Người không hỏi:

“Người nghèo có đáng để con giúp không?” Mà Người không hỏi: “Họ có thể cho con điều gì?” Người không hỏi: “Họ có thuộc về nhóm của con không?” Người chỉ đặt trước mắt chúng ta một con người đang đau.

Vì thế, đối với một tu sĩ, câu hỏi “Ai là người thân cận của tôi?” có thể phải được đặt lại: Người thân cận của tôi có phải chỉ là những người cùng cộng đoàn? Những người quý mến tôi? Những người hiểu tôi? Những người có điều kiện? Những người có thể giúp đỡ sứ vụ của tôi? Hay người thân cận của tôi cũng là người nghèo không thể cho tôi bất cứ điều gì ngoài cơ hội để tôi yêu họ? Có khi chính người không có gì để cho chúng ta lại là người cho chúng ta cơ hội gặp Đức Kitô rõ nhất.

5.   Người Samari đã trả một cái giá

Điều đẹp nhất trong dụ ngôn không chỉ là người Samari thương người bị nạn. Ông để lòng thương xót làm phiền cuộc sống của mình. Ông dừng lại. Ông mất thời gian. Ông dùng dầu và rượu của mình. Ông đưa người bị thương lên lưng. Ông trả tiền. Ông còn hứa sẽ quay lại. Lòng thương xót thật luôn có giá.

Đời tu cũng vậy, nếu chúng ta chỉ yêu những người không làm phiền mình, thì đó chưa phải là tình yêu của Đức Kitô. Đức Kitô đã không đứng xa nhân loại nghèo khổ của chúng ta. Người đã bước vào thân phận con người, chạm vào bệnh nhân, ngồi với người tội lỗi, đến gần người bị loại trừ và cuối cùng trao chính mạng sống mình. Bởi vậy, đời tận hiến không thể chỉ là tận hiến thời gian, mà phải là tận hiến chính trái tim.

6.   Có khi chúng ta cần trở về với “người nghèo”

Có lẽ điều Chúa muốn chữa lành hôm nay không phải là việc chúng ta làm quá ít, nhưng là lý do tại sao chúng ta làm. Nếu phục vụ người nghèo vì họ cần chúng ta, chúng ta sẽ dễ mệt. Nhưng nếu đến với họ vì nơi họ có Đức Kitô đang chờ mình, chúng ta sẽ nhìn họ khác đi. Người nghèo không phải là “đối tượng mục vụ”. Họ là những người anh chị em mà chúng ta được sai đến để gặp. Họ không phải là những người “nhận” còn chúng ta là người “cho”. Nhiều khi, chúng ta tưởng mình mang Chúa đến cho người nghèo; nhưng chính người nghèo lại giúp chúng ta tìm lại một Đức Kitô mà lâu nay chúng ta đã đánh mất trong những công việc của Người.

Kết luận: Nếu Chúa đứng bên vệ đường hôm nay…

Giả sử hôm nay Đức Giêsu không đến với chúng ta trong nhà nguyện, nhưng đứng bên vệ đường trong hình hài một người nghèo, quần áo cũ kỹ, không có gì để biếu tặng, không có khả năng giúp đỡ cộng đoàn, thậm chí còn làm chúng ta mất thời gian… Chúng ta có nhận ra Người không? Đó có lẽ là câu hỏi khó nhất của Lời Chúa hôm nay. Thánh Phaolô nói: “Đừng theo một Tin Mừng khác.” Đức Giêsu nói: “Hãy đi và làm như vậy.” Và giữa hai lời ấy, đời tu được mời gọi trở về với điều cốt lõi: Đừng chỉ yêu Chúa trong nhà nguyện, hãy nhận ra Chúa bên vệ đường. Đừng chỉ phục vụ những người có thể đáp lại mình, hãy đến với người chẳng có gì để cho lại. Đừng chỉ tìm người nghèo để trao quà, hãy tìm người nghèo để gặp Đức Kitô. Bởi vì có thể đến cuối đời, Chúa không hỏi chúng ta đã làm bao nhiêu việc lớn lao, nhưng sẽ hỏi một câu rất đơn sơ: “Khi Ta nghèo, con có đến gần Ta không?”

Lời nguyện

Lạy Chúa Giêsu, xin tha thứ cho con vì nhiều lần con tìm Chúa nơi những điều lớn lao mà không nhận ra Chúa nơi những con người bé nhỏ.

Xin tha thứ cho con khi con dễ đến gần người có thể giúp con, nhưng lại ngại đến với người nghèo vì họ chẳng có gì để cho con.

Xin cho con hiểu rằng người nghèo không phải là gánh nặng của đời tận hiến, nhưng là một trong những nơi Chúa hẹn gặp con.

Xin cho con đừng hỏi: “Người này có thể cho tôi điều gì?” nhưng biết hỏi:

“Đức Kitô đang cần tôi làm gì cho người này?”

Và nếu một ngày con quên mất vì sao mình đã chọn đời tận hiến, xin đưa con trở lại bên một người nghèo, để nơi khuôn mặt đơn sơ ấy, con gặp lại khuôn mặt của Chúa. Lạy Chúa, xin đừng để con đi qua Người. Amen.

Lm. Phêrô Nguyễn Đình Phúc, CSC